Welk recht regelt de erfenis als u in het buitenland gaat wonen?

Een Nederlander en een Belg vertrokken naar Duitsland. Dit zou het begin kunnen zijn van een flauwe mop. Toch komt het steeds vaker voor dat mensen van verschillende nationaliteiten met elkaar relaties aangaan.
Het is ook niet meer vanzelfsprekend dat mensen in het land blijven wonen waar zij geboren zijn. Bij overlijden kan dit allerlei juridische problemen met zich meebrengen.

Welk recht regelt dan de erfenis? Waarschijnlijk denkt u: Ik ben Nederlander, dus mijn erfenis wordt gewoon volgens de Nederlandse regels afgewikkeld. Dit is niet juist!
Sinds 17 augustus 2015 geldt binnen de Europese Unie de ‘Europese Erfrechtverordening’. In deze verordening is vastgelegd op welke manier het toepasselijke erfrecht wordt aangewezen.
De hoofdregel is dat het erfrecht van toepassing is van het land waar u woont op het moment van uw overlijden.

Zo gebeurde het dat een Nederlands echtpaar te maken kregen met het Duitse erfrecht. Zij waren in Duitsland gaan wonen. Ze waren getrouwd en hadden geen kinderen. De man overleed plotseling, zonder dat hij een testament had gemaakt. Het Duitse wettelijke erfrecht bepaalde dat de familie van de man een kwart van de erfenis kreeg. Dat was een vervelende verrassing waar de vrouw absoluut geen rekening mee had gehouden.

Het is gelukkig wel mogelijk om van de hoofdregel af te wijken. U moet dan een testament maken en in het testament een rechtskeuze voor het Nederlandse erfrecht opnemen. Dan blijft het Nederlandse erfrecht van toepassing, ook al woont u op het moment van overlijden niet meer in Nederland. U kunt alleen een rechtskeuze maken voor het land waarvan u ook de nationaliteit heeft. Een Nederlander kan bijvoorbeeld niet kiezen voor het Franse recht.

Kunt u alle problemen oplossen met een rechtskeuze? Helaas niet. De erfrechtverordening geldt bijvoorbeeld niet in Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Buiten de Europese Unie zijn er nog helemaal geen gezamenlijke regels om het toepasselijke erfrecht vast te stellen.
In die situaties heeft ieder land eigen regels om het toepasselijke recht te bepalen. Daardoor kan het zijn dat meerdere landen hun eigen erfrecht van toepassing verklaren.
Daarnaast geldt de erfrechtverordening ook niet voor belastingwetten. Het is dus mogelijk dat meerdere landen belasting heffen over de erfenis!

Het blijft ingewikkeld wanneer er sprake is van internationale situaties. Mocht u van plan zijn om te emigreren, denk dan ook aan de gevolgen voor uw erfenis.

mr. Floris van Hal
Notariskantoor Teeuwen te Boxmeer

 

Eerder verschenen nieuwsbrieven:

Door: Notaris Boxmeer